مصاحبه هفته نامه گيلان بهتر با سيدمحمد سيد رئيسي دبير سازمان ادوار تحكيم وحدت - شاخه گيلان
براي پيشبرد اصلاحات ظرفيتي باقي نمانده است
علي انجم روز: سید محمد سید رئیسی نامی آشنا برای شهروندان رشتی است. او كه در سال 78 كاندیدای انتخاب مجلس ششم شده بود موفق گردید آرای در خور توجهی بدست آورد. اهمیت آرای رئیسی از آن روز كه وی نسبت به رقبا از امكانات بسیار ناچیزی برخوردار بود، تنها پشتوانه بزرگ او حمایت جریان ملی – مذهبی بود كه در آن مقطع زمانی یك جریان پرطرفدار محسوب می شد. رئیسی اكنون دبیر سازمان دانش آموختگان استان گیلان (ادوار تحكیم وحدت) است. او می كوشد فعالین سیاسی جوان سال و همچنین طیف روشنفکری سیاسی را به این تشكل جلب نماید. چند ماهی است كه این تشكل در استان گیلان فعالیت خود را رسماً آغاز نموده است. از اینرو بر آن شدیم تا با دبیر این تشكل گفتگو نمائیم.
آیا سازمان دانش آموختگان یك تشكل صنفی، سیاسی است؟ یعنی یك حزب فراقشری بحساب می آید؟ شرایط عضویت در آن چگونه است؟
سازمان دانش آموختگان همانطور كه از نامش پیداست یك سازمان است و در آینده سعی دارد با توسعه تشكیلاتی به یك حزب سیاسی بدل شود. این سازمان فعالیت های سیاسی و اجتماعی بخشی از طبقه متوسط مدرن (دانش آموختگان دانشگاهها) مخصوصاً فعالین سیاسی دوران دانشجویی را سازماندهی كند.
این تشكل كدام خلاء را در فضای سیاسی ایران پر می كند؟ آیا مجمع ادوار تحكیم عضو هیچ جبهه یا بلوك سیاسی نیست؟
بر پایه یك اصل بدیهی كه نیروهای سیاسی برآیند نیروهای اجتماعی هستند و بر پایه این اصل كه تحولات سیاسی اجتماعی در ایران در گرو تحول نیروهای اجتماعی به نیروهای سیاسی است. خاستگاه سازمان بخشی از طبقه متوسط مدرن است و مطالبات آنان را پیگیری می كند. در استان این تشكل تازه شكل گرفته و تاكنون در هیچ ائتلاف سیاسی شركت نكرده است. اما بخشی از نیروهای سیاسی داخل ائتلاف اصلاح طلبان با حضور آنان در جبهه اصلاحات مخالف اند.
تشكل شما را تندرو ترین تشكل دارای مجوز می نامند. اساساً چه تعریفی از تندرو، میانه رو و محافظه كار بطور علمی وجود دارد؟
نیروهای اصلاح طلب را می توان به دو بخش تقسیم كرد: بخشی از آنها (رفرمر) و بخش دیگر (رفرمیست) هستند. رفرمرها بدنبال تغییرات در حاكمان یا نخبگان هستند، به فعالیت اجتماعی در جامعه اعتقاد ندارد. این عده را می توان اصلاح طلبان پارلمانتاریست نامید. راهبر و آنان شركت در انتخابات و ورود به ساخت قدرت و چانه زنی از بالاست درحالیكه سعید حجاریان نیز اعتقاد دارد " چانه زنی به تنهایی جواب نمی دهد" اما رفرمیست ها به فعالیت اجتماعی اعتقاد دارند و سعی دارند با نیروهای اجتماعی ارتباط برقرار كنند و هدف آنها تبدیل نیروهای اجتماعی به نیروهای سیاسی است. به گمان من سازمان به گروه دوم تعلق دارد. اگر این عملكرد را رادیكالیسم می دانید پس سازمان را باید نیروی رادیكال نامید.
شما در سال 78 كاندیدا جریان ملی- مذهبی ها بودید با وجود اینكه شما یكصدم امكانات جریان های دیگر را نداشتید رأی قابل توجهی هم آوردید. آیا نیروهای ملی مذهبی در كشور و در استان فعال هستند یا با رفتن سالانه به احمد آباد فعالیت آنها خلاصه می شود؟
لازم می دانم درباره نیروهای ملی- مذهبی توضیح مختصری بدهم. البته نگاه من یك نگرش سیاسی است نه معرفت شناسی. نیروهای ملی مذهبی برای مذهب كاركرد اجتماعی و سیاسی قائل هستند. مهندس سحابی یكی از نخبگان این جریان می گوید "پایه گذار این جریان مرحوم مدرس بوده است." مهندس بازرگان نیز اسلام را مكتب مبارزه می دانست. هرچند او در آخرین گفتارش از تغییر نگرش خویش سخن گفت. به قول حجاریان از تشیع علوی به تشیع حلبی تحول یافت. خاستگاه اجتماعی این جریان بیشتر طبقه متوسط مدرن است. این جریان به سه شاخص دین (نه با قرائت رسمی)، آزادی و عدالت اعتقاد دارد. اما در اولویت دادن این شاخصها نیروهای ملی مذهبی با یكدیگر اختلاف دارند.عده ای به دین و آزادی بیش از عدالت توجه دارند كه می توان آنان را لیبرال دمکرات دانست. عده ای به دین و عدالت بیش از آزادی كه به سو سیال دمكرات نزدیك اند. نهضت آزادی از مصادیق نوع اول، جنبش مسلمانان مبارز و جمعیت ایران فردا از مصادیق نوع دوم است. در آستانه انتخابات مجلس ششم این نیروها از حاشیه به متن آمدند و ائتلاف نیروهای ملی- مذهبی تشكیل گردید. در استان گیلان این نیروها بیشتر یك تفكر است تا یك تشكل. حتی در آستانه انتخابات مجلس ششم نتوانستند "شورای فعالان" تشكیل دهند بلكه بصورت چند محفل جداگانه تشكیل گردید كه گاهی مبادرت به صدور بیانیه می كردند. یك انتقاد جدی به هواداران جبهه ملی و نیروهای ملی مذهبی، جمع شدن طیف ناهمگون در یك بلوك سیاسی است. مثلاً نهضت آزادی چه فصل مشتركی با جنبش مسلمانان مبارز دارد؟ فكر می كنم با توجه به سه شاخص اسلام، آزادی، عدالت اجتماعی و تقسیم بندی جناح سیاسی به سئوال شما پاسخ دادم. اما آنچه در عرصه فعالیت سیاسی طرح می شود این است: در شرایط كنونی فعالیت سیاسی در كدام یك از نهادها (محفل، حزب، جبهه) باید صورت گیرد؟ بیشتر احزاب بر روی كار جبهه ای تأكید دارند چرا كه برای تشكیل جبهه اشتراكات حداقلی لازم است. مانند جبهه دمكراسی و حقوق بشر، جبهه اصلاحات، جبهه اصولگرایان.
آیا مجمع ادوار تحكیم یك تشكل ملی مذهبی محسوب می شود؟ تشكل شما در ارتباط با مسائل اقتصادی، سیاست خارجی، مسائل خارجی و مسائل اجتماعی چه مواضع و برنامه هایی دارد؟
سازمان مجموعه از دانش آموختگان دانشگاههاست. اعضای آن در گذشته عضویت در احزاب مختلف و دارای گرایشات متفاوت بوده اند. عده ای چون لقمانیان عضو جبهه مشاركت بودند، دكتر احمد زید آبادی به گرایش ملی مذهبی نزدیك است و بقیه اعضاء انجمن اسلامی دانشگاهها بوده اند و سابقه حزبی ندارند. بنابراین در این تشكل تکثر به چشم می خورد و سازمان دارای انسجام ایدئولوژیک نیست، شعبه گیلان نیز چنین است. یك نكته دیگری هم می خواهم درباره جریان ملی، مذهبی بدانم ملی بودن یعنی ناسیونالیست بودن ارجحیت به میهن و اندیشه مذهبی جهانشمول است انترناسیونالیست است چگونه می شود هم ملی بود و هم مذهبی؟ این بحث تئوریک است برای بیان دیدگاههای نظری این جریان دوستان را به دو شماره از نشریه توقیف شده " ایران فردا " ارجاع می دهم كه به تفصیل درباره مفهوم ملی مذهبی نظریه پردازان این جریان سخن گفته اند. به گمان من پاسخ سئوال شما به رابطه دین و ملیت باز می گردد. این كه عناصر هویت ایرانی را چه بدانیم؟ آیا دین بخشی از عناصر هویت ما ایرانیان است؟ مرحوم دكتر علی شریعتی از نواندیشان دینی اعتقاد به دین ایدئولوژیك داشت و منتقد دین حداقلی و سكولار بود. مرحوم بازرگان در آخرین روزهای عمر دیدگاه خویش را تغییر داد. آقای یوسفی اشكوری كه از نظریه پردازان این تفكر است اعتقاد دارد بحث فلسفه سیاسی اسلام كه دكتر شریعتی در كتاب " امت و امانت " طرح كردند اندیشه دوران گذار است. اخیراً كسانی چون آقای رضا خجسته رحیمی در مقاله ای تحت "جریان ملی مذهبی و بن بست تئوریک " به نقد این جریان پرداختند. بحث درباره اندیشه ملی مذهبی حداقل نیاز به سمینار دانشگاهی و تشكیل كارگاههای آموزشی دارد و با بحث های ژورنالیسم راه به جایی نمی برد. تشكیلات شما بیشتر از جوانان تشكیل شده است آیا كار كردن با افراد كم تجربه و پر شور و شعار برای افرادی كه سردی و گرمی روزگار را چشیده اند سخت نیست؟ در پاسخ به سئوال شما لازم است به شكافهای نسلی در ایران اشاره كنم. نسلی كه من متعلق به آن هستم در سالهای انقلاب سنّش بالای 20 بود این نسل به جدایی دین از سیاست اعتقاد دارد و به هویت ایرانیش افتخار می كند.این نسل بیشتر عمرش در گفتمان انقلابی گذشته است. اما نسلی كه متولدین سالهای بعد از 60 هستند در معرض گفتمان انقلاب و تبلیغات جنگ قرار نداشته است. این نسل به افق اخلاقی جامعه بد بین است و از نظر باورهای دینی و سیاسی با گرایش های تساهلی نسبت به دین موافق است و از نظر سیاسی دارای گرایش رادیكال می باشد و به ارزش های مادی و رفاه اقتصادی توجه دارد. با توجه به اینكه سازمان دانش آموختگان گیلان تركیبی از این دو نسل است شكاف نسلی میان نیروهای آن واقعیتی ملموس است. از طرفی موفقیت در كار حزبی و تشكیلاتی به شاخص زیادی بستگی دارد، شما اگر پایان نامه دانشگاهی ایران را نگاه كنید 3/2 پایان نامه ها مربوط به احزاب سیاسی ایران و درباره علل ناكارآمدی احزاب سیاسی در ایران است. بر پایه نظریه اینكلس یكی از ویژگی انسان مدرن فعالیت در نهادهای مدنی و مشاركت سیاسی است.
برای انتخابات آتی مجلس هشتم چه برنامه هایی دارید؟ آیا تحریم كردن ساده ترین راه حل نیست؟ آیا ساده ترین راهها همواره درست ترین راههاست؟
شورای سیاست گذاری سازمان دانش آموختگان هنوز به تدوین استراتژی این سازمان نپرداخته است. اما همانطور كه گفتم سازمان دارای دیدگاه رفرمیست است نه رفرمر. بنابراین حضور در ساخت قدرت را تنها راهبرد خویش نمی داند. اگر چه بخشی از آنان در مجلس ششم وارد ساختار سیاسی قدرت شدند. اما اگر دیدگاه شخصی مرا بخواهید معتقدم كه مبانی دوگانه مشروعیت و ساختار حقیقی قدرت و ساختار حقوقی قانون اساسی سقف اصلاحات بیش از دوران هشت ساله اصلاحات نیست. و بحث هایی چون ساختار حقیقی قدرت و ظرفیت های مغفول در قانون اساسی آقای حجاریان همانطور كه در 8 سال دولت اصلاحات نشان داد، راه به جایی نمی برد. اخیراً خود آقای حجاریان در مصاحبه ای اعلام داشته "وقتی قانون اساسی بی ارزش شده است، پارلمان چه محلی دارد"
برخی دوست دارند همواره اپوزسیون باشند!! اپوزسیون بودن آدم را از شهرتی هم اندازه در حاكمیت بودن برخوردار می كند بدون آنكه مسئولیتی روی دوشش احساس كند هزینه وگرفتاری هم دارد كه البته در حاکمیت بودن هم بی گرفتاری و هزینه نیست. آیا برخی از سیاسیون ما عاشق وجیه المله بودن نیستند و دوست ندارند همواره خارج از حاكمیت بوده و از مواهب احتمالی اپوزسیون بودن بهره مند شوند؟ شما اینگونه هستید؟
من بحث اپوزسیون به تعریف ژورنالیستی آن اعتقاد ندارم. اپوزسیون در ایران شامل بخش هایی از طبقات بالای مدرن، متوسط مدرن، همچنین بخش هایی از طبقات پایین مدرن را شامل می شود. كه در مقابل طبقه بالای سنتی، متوسط سنتی و پایین با ایدئولوژی محافظه كار سنت گرا و با تفسیر کلاسیک انقلاب اسلامی صف آرایی كرده اند. این طبقات مطالبات ناكام انقلاب مشروطه را پیگیری می كنند. این طبقات با تغییر گفتمان انقلابی به گفتمان اصلاحات از روش های دموکراتیک دفاع می كنند. به همین دلیل ساختار قدرت نتوانست جنبش اصلاحات آنان را سرکوب كند. هریک از نیروهای دمكرات برای دستیابی به یك ساختار دمکراتیک با توجه به ساختار آریستوكراسی سنتی قدرت و توانایی خویش، استراتژی خاصی دارند. بنابراین راهبرد مشاركت بدون رقابت، با توجه به ظرفیت های دمکراتیک قانون اساسی به نهایت رسیده است.برای پیشبرد اصلاحات به عنوان یك طرح سیاسی در چهارچوب ساخت قدرت کنونی ظرفیتی باقی نمانده است. مگر آنكه تعامل جدیدی میان بخش های مختلف عناصر قدرت در حاکمیت از یك طرف و میان ساختار قدرت و نیروهای اجتماعی از طرف دیگر شكل گیرد.
نوروز: هادی قابل عضو شورای مركزی جبهه مشاركت ايران اسلامی صبح امروز با مراجعه ماموران به منزل شخصی وی و پس از تفتيش و اخذ وسايل شخصي وی توسط دادسرای ويژه روحانيت بازداشت شده است. به گزارش خبرنگار نوروز، صبح امروز در حوالی ساعت 9 و 30 دقيقه ماموران دادسرای ويژه روحانيت دادگاه ويژه به منزل هادی قابل مراجعه كردند كه ابتدا قابل به هوای سئوال شرعی يكي از همسايگان به دم درب منزل برای پاسخگويی میرود كه پس از لحظهای به خانواده خبر ميدهد عدهای جهت تفتيش منزل به داخل خواهند آمد. براساس گفتههاي خانواده قابل پنج نفر از ماموران به همراه قابل وارد خانه شدند و اقدام به تفتيش همه وسايل خانه و جمعآوری برگهها و كاغذها نمودند و همچنين كيس كاميپوتر را نيز به همراه خود بردند. فرزند قابل در گفتوگو با نوروز اعلام كرد كه پدرش در ابتداي ورود به همراه ماموران به منزل اعلام كرده بود كه به همراه آنان خواهد رفت و خواسته بود تا وسايل شخصي وی را آماده كنند. به گفته فرزند قابل تفتيش منزل حدود يك ساعت به طول انجاميد و تنها از اين نكته متوجه شديم كه ماموران از دادسراي دادگاه ويژه هستند كه صورتجلسه را در برگههايی با آرم دادسرای ويژه دادگاه ويژه روحانيت يادداشت میكردند. در پايان خانواده هادی قابل با توجه به اينكه وی روزه بوده و به تازگي عمل قلب باز نموده بود از وی خواستند كه روزهاش را بشكند اما وی از انجام اين كار امتناع كرده بود.
خبرهاي تكميلي:
>>> سازمان ادوار تحکیم بازداشت هادی قابل را محکوم کرد
>>> دیدار اعضای سازمان دانش آموختگان ایران اسلامی (ادوار تحکیم وحدت) با خانواده حجت الاسلام هادی قابل
